Geboortediarree bij biggen: wat kun je doen?

12 oktober 2018

We kennen allemaal het probleem. Biggen bij de zeug die tijdens de eerste 5 dagen na de geboorte diarree krijgen variërend van geel tot rood en van pasteus tot waterdun. De inschatting is dat 15 tot 25% van de zeugenhouders hier last van hebben. De diarree verloopt vaak heftig en is een belangrijke oorzaak van uitval in de kraamstal bij vitale biggen. Naast uitval en een lagere groei kan het leiden tot een grote spreiding bij de biggen tijdens het spenen. We zien dit beeld het meest voorkomen bij biggen van gelten. De opbouw van de juiste darmflora is zeer belangrijk voor de immuniteitsstatus van de zeug en big en het voorkomen van geboortediarree.

Darmflora

Pasgeboren biggen komen tijdens de geboorte en kort erna met veel bacteriën en virussen in contact. De bacteriën waarmee ze in contact komen zijn afhankelijk van de darmflora van de zeug, omdat deze bacteriën via de mest in de omgeving van de pasgeboren big komen. De darmflora van de big is na geboorte sterk in ontwikkeling en verschillende (ook ziekmakende) bacteriestammen nemen hun positie in het maagdarmkanaal in. Doorgaans is dit proces op de 5e levensdag afgerond en treedt er een zeker evenwicht op. Om geboortediarree bij de big te voorkomen is het belangrijk om voor deze periode te sturen op het darmflora van de zeug.

Welke bacteriën en virussen kunnen een rol spelen bij neonatale diarree?

Het ontstaan van geboortediarree is afhankelijk van de eigenschappen van de aanwezige ziektekiem. Bij geboortediarree kunnen onder andere Clostridum, E. Coli en Rota virus een rol spelen. De ziektekiemen komen op vrijwel alle varkensbedrijven voor en zitten vooral in de mest. Biggen worden vaak al tijdens de geboorte besmet, omdat ze in aanraking komen met de mest van de zeug. Goede hygiëne draagt daarom bij aan een verlaging van de infectiedruk vanuit de mest.

Een multifactorieel probleem

Alleen een pathogeen is nog niet genoeg om diarree te veroorzaken. Het zal afhangen van de afweer, omgevings- en stressfactoren of de big daadwerkelijk last krijgt van diarree. Dit kan bijvoorbeeld een te koud biggennest zijn. Er zijn altijd meerdere factoren van invloed op het uitbreken van geboortediarree, zowel vanuit de omgeving als verschillende pathogenen. Om deze reden wordt dit een multifactorieel probleem genoemd.

Als er een pathogeen als veroorzaker wordt gevonden is de kans groot dat dit niet een enkele soort is. In  Tabel 1 ziet u verschillende ziekteverwekkers die diarree als ziektebeeld hebben. Ook kan een infectie kan een andere infectie versterken. Wanneer een big bijvoorbeeld last heeft van een E.coli infectie zal de weerstand van de big lager zijn, maar door deze bacteriën gaat ook de pH in de darm omhoog. Door deze hogere pH krijgen clostridiumbacteriën de kans om zich gemakkelijker te vermeerderen en kan er een tweede (secondaire) infectie ontstaan.

Benaming en

ziekteverwekker

Leeftijd

Beeld

Typerend

Geboortediarree,

E.coli

0-2 dgn

Van gele papperige mest tot water-

dun, biggen worden nat, verkleumen, drogen uit.

Komt vaker voor bij jonge zeugen. Vaccinatie mogelijk.

Clostridium

type C

1-7 dgn

Begint met gele tot bloederige diarree bij enkele big. Verspreidt zich snel over het toom, biggen worden plakkerig, minder vitaal, uitval kan oplopen.

Gevoeligheid voor medicijnen wisselt. Vaccinatie afhankelijk van toxine type mogelijk.

Clostridium

type A

1-14 dgn

Waterige gelige diarree. Dieren zijn

sloom en minder vitaal.

Vaccinatie is vaak niet mogelijk tegen dit toxine type.

Diarree door rota

virus

10-30 dgn

Gele diarree algemeen wat vaster van vorm.

Niet gevoelig voor antibiotica.

Vetdiarree door

onder andere

Coccidiose

14-28 dgn

Begint met vaste gele mest, kan overgaan in diarree.

Sterke gewichtsafname zeug heeft invloed op gevoeligheid.

Tabel 1. De verschillende soorten diarree die het meest voorkomen in de zoogperiode met de bijbehorende ziekteverwekker en het beeld (Bron: Dirkzwager, 2011)

Omgevingsfactoren spelen dus een belangrijke rol, zoals hygiëne rond werpen (infectiedruk) en de omgevingstemperatuur van de kraamstal en het biggennest. Management, voeding en huisvesting hebben invloed op het tot uiting komen van diarree symptomen. Ga dus nooit enkel uit van een bacteriële infectie en raadpleeg in geval van diarree altijd een dierenarts.

De aanpak

Geboortediarree is dus een multifactorieel probleem, dat een multifactoriële aanpak vergt. Enkel focussen op bacteriële infecties is voor een juiste oplossing te eenzijdig.

Er bestaan veel onderlinge relaties tussen de kiemen, de zeug, de big, het voer en het management. De beste aanpak is om al vóór de geboorte de zaken op orde te hebben. Naast de inzet van additieven is het belangrijk om de aanpak ook af te stemmen met de dierenarts en voeradviseur.

Omdat er veel factoren invloed hebben op het voorkomen van geboortediarree is het belangrijk om dit probleem van verschillende kanten aan te pakken en naar verschillende momenten in de cyclus te kijken.

Tijdens de dracht kan er al begonnen worden om de zeug goed voor te bereiden. Terwijl er bij de transitie moet gelet worden op de mestconsistentie, zodat het geboortekanaal goed vrij is. Dit heeft invloed op de vitaliteit van de biggen. Optimale hygiëne, een goed stalklimaat (34 graden Celsius in het biggennest) en een goede biestvoorziening zijn essentieel.

Voor de beste aanpak dient er dus te worden gekeken naar verschillende periodes belangrijk voor de juiste opstart van jonge biggen: de drachtperiode, de periode rondom geboorte en de eerste levensweek van de biggen. Hierin zijn de factoren voeding, management en gezondheid even belangrijk. Deze aanpak maakt deel uit van het Feed, Farm & Health concept van Trouw Nutrition.

Het resultaat: vitale biggen

Met de juiste combinatie van management, een veterinaire aanpak en voeding kan diarree voorkomen worden en worden er vitale biggen geboren die met een hoog gewicht gespeend worden.

Meer informatie?

Wilt u nu vast aan de slag met onze aanpak? Het team van Trouw Nutrition staat u graag terzijde om dit probleem onder controle te krijgen. Neem contact op met één van onze specialisten om onze aanpak voor uw bedrijf toe te lichten.

Sluit deze melding
Deze website maakt gebruik van cookies Lees meer over het gebruik van cookies