Hoe drinken en eten biggen de eerste week na spenen? (9 tips)

15 oktober 2019

Als we gespeende biggen goed willen verzorgen, is het van belang dat we inzicht hebben in het eet- en drinkgedrag na het spenen. Het bijhouden van de totale hoeveelheid voer per hok wordt op veel bedrijven gedaan, het biedt echter nog geen inzicht in de grootte van de verschillen tussen de individuele biggen in een hok. Op het proefbedrijf van Trouw Nutrition in Sint Antonis (Noord-Brabant) hebben wij een unieke proefopstelling, waarmee we de individuele eet- en drinkgegevens kunnen monitoren.

Op de eerste dag na spenen is de voeropname van de biggen (zonder extra maatregelen) vaak minimaal. Nadat de biggen gaan eten, zien we nog een 2e dip in de voeropname. Hoe meer stress de biggen rond het spenen beleven, hoe dieper (en vaak later) deze dip is. We zien dat biggen die een diepere dip vertonen, gevoeliger zijn voor diarree. Naast de stress maakt het big veel mee in zijn stofwisselingsproces. Spenen betekent zich aanpassen aan de nieuwe omstandigheden. Het big zal eerst zijn maagdarmkanaal weer in orde willen hebben, voordat er echte groei gaat plaatsvinden. Het niveau van voeropname, dat nodig is voor normaal onderhoud, zit bij veel biggen te laag gedurende minimaal 3 dagen.

Naast voederopname is wateropname essentieel in deze fase. Feit is dat biggen automatisch gelokt worden door de zeugen en dat zij tijdens het spenen gelijktijdig voer en water in de vorm van melk op nemen. Na het spenen is deze prikkel weg, en moeten biggen zelf op zoek in een nieuwe omgeving. Het kost biggen tijd om het voer en de nippel of drinkbakje te vinden, waaruit ze kunnen drinken. Wat is hun opname-gedrag?

 

Proefopzet

In hokken van 10 biggen (5 beren/5 gelten) hebben wij individuele voeropnames aan een biggen voerstation bijgehouden, tevens is het verbruik van water bijgehouden. Er is niet gestimuleerd, zodat de biggen sneller meer opname zouden vertonen. 

Cumulatieve voeropname van individuele biggen tijdens de eerste 5 dagen na spenen.

In bovenstaande grafiek zijn individuele voeropname patronen te zien. De gemiddelde voeropname de eerste 5 dagen na het spenen ligt rond de 800 gram, waarbij maximaal 1200 gram en minimaal ruim 600 gram gegeten werd. Pakweg een factor 2. Als we verder inzoomen op de eerste 24 uur na spenen, is opvallend dat de meeste biggen vrij snel na het spenen een klein beetje voer opnemen, om vervolgens een aantal uren niet te eten, waarna ze in een redelijk rechte curve meer gaan eten. Er zijn wel individuele dieren die veel langer wachten(> 48 uur), voordat ze echt gaan eten!

Nog een opvallend punt was dat zwaardere biggen niet later gaan eten dan de lichtere biggen (< 7,5 kg), maar dat er wel een duidelijke toename is van de voeropname gedurende de eerste 10 dagen na het spenen. 

Cumulatieve wateropname van individuele biggen  tijdens de eerste 5 dagen na spenen

Verder zien we dat biggen eerder water opnemen dan voer, de spreiding (afgezien van vermorsing van water) is daarbij veel groter.  De laagste opname was 1 liter, maar er zijn ook biggen die meer dan 6 liter drinken.

Praktische aanpak

Genoemde proeven zijn gedaan zonder dat er specifiek gestuurd werd om op de stimulatie van de water of voederopname, in de praktijk worden er natuurlijk maatregelen genomen om eet- en drinkgedrag positief te beïnvloeden.

Er zit veel spreiding in het eet- en drinkpatroon van biggen na het spenen, hoe kunnen we hier in de praktijk het beste op inspelen? 

  1. Bereid biggen beter voor op het speenproces, door ze vroeg te leren dat er naast de moedermelk ook ander voer bestaat. Uit eerder onderzoek in 2015 bleek dat de lengte van het darmpakket van biggen die bijgevoerd zijn voor het spenen 10 % meer was ten opzichte van biggen die alleen zeugenmelk dronken.
  2. Help biggen om zo snel mogelijk voer en water te vinden. Laat gedurende de eerste 48 uur het licht branden.
  3. Stimuleer de biggen om te gaan eten bij het wegvallen van de prikkel van de zeug. Doe dit door de voerbakken meerdere keren per dag te de voerbakken te vullen. 
  4. Help de biggen te leren eten door het bijplaatsen van extra ronde bakken. Let er dan wel op, dat je hetzelfde voer in zowel de ronde bak als in de vaste voerbak doet. Als je hier smakelijker voer in zou doen, dan leren de biggen niet om in hun vaste bak te gaan eten.
  5. Verse voeding heeft een hogere kwaliteit, zorg dat het water en voer vers blijven.
  6. Verstrek de biggen de eerste 3 dagen na spenen extra water in schalen 2 x per dag (0,5 liter/big/dag). Zorg er ook voor dat het schoon blijft (toevoeging van Selko®-pH E verhoogt de smaak en werkt positief op de spijsvertering).
  7. Analyseer hoe het speenproces precies loopt: Hebben biggen lang transport achter de rug? Ligt er voer in de bakken bij spenen? Kennen ze dit voer? Wanneer hebben ze bijvoorbeeld voor het laatst voer gehad? (wij zelf eten ook graag 3 keer op een dag!).
  8. Stem het voersysteem vóór spenen af op dat ná het spenen (droog/droog versus brij/brij).
  9. De keuze voor de voersoort na het spenen hangt met name af van genetica, speenleeftijd en het voederopname patroon van de biggen voor het spenen. 

Advies nodig? 

Ontvangt u graag meer informatie of advies? Neemt u dan contact op met één van onze specialisten