Met kobalt een betere vertering

23 augustus 2020

In voorgaande artikelen zijn de functies van mangaankoper en zink besproken. In dit artikel komt het voor rundvee belangrijke spoorelement kobalt (Co) ter sprake.

Functies van kobalt

Aan kobalt zelf heeft een dier geen of nauwelijks behoefte. Waarom is het dan wel belangrijk? Kobalt is nodig voor de vorming van vitamine B12 door de pensbacteriën. Bacteriën en dieren hebben namelijk wel behoefte aan vitamine B12. Pensbacteriën produceren de vitamine B12 voor de koe. Bijgevoerd vitamine B12 zou namelijk grotendeels worden afgebroken in de pens. Vooral pensbacteriën die plantvezel afbreken hebben behoefte aan kobalt. Dit is de reden dat we kobalt voeren aan herkauwers, maar ook aan paarden en knaagdieren.

Vitamine B12 is een wateroplosbare vitamine en kan voor een aantal maanden worden opgeslagen in de lever. Deze vitamine speelt een rol in het metabolisme van glucose (voorloper van lactose) en methionine, twee zeer belangrijke nutriënten in het begin van de lactatie.

Tekort aan kobalt

Een kobalttekort is lastig te herkennen. Van vitamine B12 wordt namelijk een voorraad in het lichaam gemaakt. Effecten op de penswerking treden echter wel snel op. Één van de eerste effecten van kobalttekort kan een beperking van de propionzuurvorming in de pens zijn, een bouwsteen van glucose (en dus lactose). Dit is aan de buitenkant niet waarneembaar, maar resulteert in een lagere voeropname, vezelvertering of melkproductie. Deze sympomen kunnen echter veel andere en meer waarschijnlijkere redenen hebben.

Het kobaltgehalte van het ruwvoer wordt beïnvloed door de bodem-pH. Zure gronden resulteren in hogere kobaltgehaltes in de plant. Vlinderbloemigen bevatten over het algemeen meer kobalt dan raaigras. Kobalt kan worden bijgevoerd en zit in alle standaard herkauwer mineralenmengsels.

Bij jongvee kan een kobalttekort sneller gevolgen hebben, omdat de voorraden aan vitamine B12 beperkter zijn. Het voeren van kobalt via de kalverkorrel is dus vereist voor een goede vitamine B12 status.

Overmaat aan kobalt

Bij een overmaat aan kobalt wordt het minder efficiënt omgezet in vitamine B12. Een overmatige opname van kobalt wordt voornamelijk via de urine uitgescheiden. Symptomen van een toxisch kobalt niveau zijn vergelijkbaar met die van een tekort: mindere voeropname en gewichtsverlies.

Advies

De vorm waarin kobalt wordt verstrekt is kobaltcarbonaat, dat bewerkt is zodat fabrieksmedewerkers beschermd worden tegen overmatige inademing.

Voor een advies over kobaltverstrekking moet dus met drie zaken rekening gehouden worden:

  • De dierbehoefte aan kobalt
  • De pensbehoefte aan kobalt om voldoende vitamine B12 te produceren
  • De pensbehoefte aan kobalt voor een optimale penswerking

Voor de dierbehoefte hoeft er geen kobalt extra te worden verstrekt, omdat deze minimaal is. Voor de pensbehoefte aan kobalt voor vitamine B12 productie en een optimale penswerking kan in de transitiefase een niveau van 0,3 mg Co/kg d.s. aangehouden worden en 0,2 mg/kg d.s. voor jongvee en de tweede helft van lactatie.

Volgens de Europese wetgeving mag een maximaal niveau van 1,1 mg Co/kg d.s. worden gevoerd.


Meer informatie?

De sporenelementen aanbevelingen van Trouw Nutrition zijn op aanvraag beschikbaar. Heeft u hier interesse in? Vul dan hieronder uw naam en emailadres in.