Omgaan met Clostridium Perfringens en Necrotische Enteritis

24 oktober 2017

Darmgezondheid en goede vertering zijn belangrijke aspecten in de pluimveehouderij. Helaas gaat er door verschillende oorzaken regelmatig iets mis. Dit geldt zowel voor de vleeskuiken- als de leghennenhouderij. Één van de belangrijke veroorzaker van deze verteringsproblemen is de bacterie Clostrium Perfringens (C.P.). In vleeskuikens zien we vaak dat C.P. en coccidiose gelijktijdig voorkomen hetgeen de schade extra groot maakt. 

Clostridium Perfringens

C.P. is een sporenvormende, Gram-positieve bacterie. Hoewel geclassificeerd als anaërobe bacterie kan deze overleven en zelfs groeien in aanwezigheid van zuurstof. Groei vindt plaats in een temperatuurrange van 12 tot 50°C waarbij de optimale temperatuur tussen 43 en 47°C ligt; niet ver van de lichaamstemperatuur van 41°C van de kip.

De bacterie groeit in een pH-range van 5 tot 8, hetgeen overeenkomt met de pH in de darm van een kip of kuiken. Groei van de bacterie gaat vergezeld van overvloedige gasproductie. Deze gasvorming is in de praktijk terug te zien in de darm en ook in de (blindedarm)mest van een vleeskuiken of kip. De bacterie kan door het vormen van sporen vrij gemakkelijk overleven onder extreme omstandigheden (hitte, droogte, zure omgeving, enz). 

Necrotische Enteritis

C.P. is een normaal voorkomende darmbacterie. Er zijn meerdere stammen en niet alle stammen zijn ziekmakend. De schade wordt veroorzaakt door de toxines welke door de Clostridiumbacterie uitgescheiden worden. Als het aantal bacteriën, van ziekmakende Clostridiumstammen, toeneemt zal dit Necrotische Enteritis (N.E.) veroorzaken. We onderscheiden daarin 2 verschillende vormen: Klinische en subklinische N.E.

De klinische vorm van N.E. veroorzaakt ernstige beschadigingen van het darmslijmvlies en kan tot sterk verhoogde uitval leiden. Figuur 1 laat een aantal typische verschijnselen van de een geïnfecteerde darmwand zien.

Typische Necrotische Enteritis beschadigingen in de darmwand

 

 

 

 

 

 

 

Figuur 1. Typische Necrotische Enteritis beschadigingen in de darmwand

De belangrijkste schade bij subklinische N.E. bestaat uit verminderde productieresultaten: lagere groei en verhoogde voerconversie. In koppels die deze subklinische vorm van N.E. doormaken treden ook vaak leverbeschadigingen op. Afwijkingen kenmerken zich door een duidelijk patroon van kleine, bleke eilandjes in het weefsel (zie figuur 2). Deze afwijkingen zijn vaak pas voor het eerst zichtbaar in de slachterij en kunnen leiden tot veel afkeuringen. De financiële schade kan groot zijn. 

Figuur 2. Leverafwijking bij subklinische Necrotische Enteritis

Factoren van invloed op ontwikkeling van Necrotische Enteritis

In de praktijk is er een aantal factoren die van invloed zijn op het ontstaan van Necrotische Enteritis. Zonder volledig te zijn volgen hieronder een aantal oorzaken:

  • Vaak zien we in koppels met problemen een combinatie van coccidiose en N.E. Coccidiose zorgt voor een beschadiging van de darmwand en deze beschadigingen bieden Clostridium bacteriën de mogelijkheid zich daar te vestigen.
  • Hoog ruw eiwitgehalte in het voer. Overvloedig eiwit (dat niet door het dier benut wordt) vormt simpelweg voeding voor de bacteriën die zich hierdoor uitstekend kunnen vermenigvuldigen.
  • Naast de hoeveelheid speelt ook de kwaliteit van de eiwitbronnen in het voer een rol.
  • De NSP’s (Niet Zetmeel Polysachariden) in granen als tarwe, gerst en rogge kunnen een negatief effect hebben. De oplosbare NSP’s zorgen voor een hogere viscociteit in de darm. Hierdoor neemt de darmpassagesnelheid af, komen er meer onverteerbare nutriënten terecht in het einde van de darm en kunnen Clostridiumbacteriën zich makkelijker in de darm verspreiden. Gelukkig kunnen we met het toevoegen van enzymen deze negatieve effecten wegnemen.
  • Naast ziekte en voedingsaspecten spelen diverse managementfactoren spelen een rol. Om er enkele te noemen:
    • Algehele hygiëne: schoonmaken, ontsmetten, voorkomen van insleep,......
    • Kwaliteit drinkwater: regelmatige controle, toevoegingen
    • Strooiselkwaliteit: nat stooisel verhoogt de kans op N.E.
    • Kwalitiet van tarwe die op bedrijf toegevoegd wordt: enterobacteriën
    • Het voorkomen van stress
    • Stalklimaat

Problemen beperken

In de veehouderij zijn we wereldwijd bezig om gebruik van antibiotica terug te dringen. Als Trouw Nutrition steunen we deze ontwikkeling door onderzoek te doen naar alternatieven om ons (pluim)vee gezond te houden. Enkele ontwikkelingen daarin zijn de toepassing van additieven. Van Middellange Keten VetZuren (in het Engels: MCFA’s) weten we dat ze de groei van bacteriën kunnen remmen. In onderstaande tabel ziet u het effect van de individuele vetzuren op verschillende bacteriesoorten (g.r. = geen remming; lagere waarden betekent meer remming).

Tabel 1. Remming van bacteriën door MCFA’s (MIC in vitro; mg/ml) bron: Skrivanova,2006
  E.Coli Salmonella sp. Clostridium Perfringens
C6  -  Capronzuur g.r. g.r. g.r.
C8  -  Caprylzuur 2 3 1-2
C10  -  Caprinezuur 5 g.r. 1
C12  -  Laurinezuur g.r. g.r. 0,1-0,2

Naast MCFA’s zien we ook een groeiend gebruik van fytogene producten (gemaakt uit planten of plantdelen) met als doel het aantal ziekmakende bacteriën in de darm te reduceren. De werking van deze fytogene producten berust op het beschadigen van de celwand van de bacterie waardoor deze afsterft. In onderstaande foto’s (sterke vergroting) ziet u op de linker foto Clostridiumbacteriën in een neutrale oplossing en op de rechter foto in een oplossing met een fytogeen product. De beschadiging van de Clostridiumbacteriën zijn duidelijk zichtbaar.

Figuur 3: beschadiging van Clostridiumbacteriën

Mocht u na aanleiding van dit artikel vragen hebben over dit onderwerp of interesse hebben in genoemde producten neem dan contact op met één van de pluimveespecialisten van Trouw Nutrition.

Sluit deze melding
Deze website maakt gebruik van cookies Lees meer over het gebruik van cookies