Pensverzuring is niet in een getal uit te drukken

21 november 2018

Achtergrond

Pensverzuring wordt veroorzaakt door een slecht gebalanceerd rantsoen met een teveel aan snel verteerbare energierijke ingredienten. Een belangrijke oorzaak van een ongebalanceerd rantsoen is de verkeerde inschatting van ruwvoeders, zoals droge stof gehaltes van bijvoorbeeld kuilen die veranderen. Daarnaast speelt sorteergedrag aan het voerhek een grote rol: een korte haksellengte (2-3cm) is met betrekking tot een uniform rantsoen beter dan een lange (5-8cm). Koeien met een hoge droge stofopname of koeien die onregelmatig eten laten vaker pensverzuring zien.

Een onregelmatig eetpatroon kan verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld een hoge krachtvoergift in krachtvoerbox/robot, kreupelheid, onvoldoende vreetplekken of weinig restvoer wat kan leiden tot overvreten bij het voeren.

pH als indicator

Pensverzuring is een bekend nutritioneel probleem in de huidige rundveehouderij. Gemiddeld komt het bij 15% van de melkkoeien voor in de Europese veestapel, met uitschieters boven de 40%. De definitie van pensverzuring varieert echter tussen de geleerden. In de praktijk wordt een pH lager dan 5.5-6.2 voor meer dan een aantal uur per dag aangehouden. Een exact getal als indicator voor (sub-)klinische verzuring blijkt lastig. Niet alleen vanuit technisch oogpunt (bijvoorbeeld meettechnieken) maar er zit veel meer variate tussen individuele koeien dan eerder gedacht.

Meettechnieken

De pens pH kan worden gemeten met een bolus. Er zijn verschillende meettechnieken waardoor er grote verschillen kunnen zitten tussen verschillende type bolussen. De plaats van de bolus en frequentie van de meting heeft veel invloed op het meetresultaat. De pH bolussen meten vaak een pH gemiddelde van een bepaalde tijdsperiode.

Kijk naar het patroon

Daarnaast zit er veel verschil tussen dieren, de ene koe kan beter omgaan met een lage pH dan de andere. De ‘normale pens pH’ bestaat dan ook niet. De gemiddelde pH meeting is dan ook volgens onderzoekster C. Villot (INRA) geen goede indicator voor pensverzuring. Het is veel beter om te kijken naar het patroon.

Een verlaging van het gemiddelde dag pH van 0.3 is bijvoorbeeld een betere indicator voor pensverzuring dan een absoluut getal. Verschuivingen in pens pH kunnen ernstige gevolgen hebben voor zowel pens-en darmmicroben in het gehele verteringsstelsel. Monitoring van een stabiele pens pH gedurende de dag is daarom belangrijk. De geavanceerde NutriOpt modellen van Trouw Nutrition kunnen u helpen met een accurate inschatting van ruwvoeders in combinatie met een betrouwbare rantsoenoptimalisatie.

Penswand bepaalt productie

De natuurlijke reactie van een koe op pensverzuring is stoppen met vreten, waarmee de pens-pH zich vanzelf zal stabiliseren. Echter zien we in de hoogproductieve rantsoenen dat ruwvoeropname inderdaad daalt maar als gevolg naar verhouding meer krachtvoer wordt opgenomen. Dit resulteert in een groter risico op klinische verzuring. De verlaagde pens-pH en verhoogde osmolaliteit (door verhoogd niveau van vetzuren) hebben een negatief effect op de barrièrefunctie van de pens- en darmwand.

Een lage pH zorgt voor verhoogde opname van histamines in de penswand en productie van lipopolysacharides. Beide spelen een rol in de ontstekingsreactie en ontwikkeling van o.a laminitis. Een verhoogde osmolaliteit zorgt voor een verminderde functie van tight junctions en dus permeabiliteit van de pens-en darmepitheel.

 Pensverzuring

Een recente studie van Bach et al., (2018) laat zien dat de omschakeling naar energierijk voer na het afkalven veel stress oplevert op pens- en darmwandniveau. Voeropname (en melkproductie) komt hierdoor minder goed op gang. Het voeren van levende gisten (Levucell SC) vanaf 3 weken voor afkalven liet een verandering in gen expressie van de tight junctions zien wat de weerstand van de penswand verbeterde. Koeien lieten minder ontstekingsstoffen zien en kwamen beter de transitie door, met zowel een significant hogere voeropname als melkproducie. 

Neem contact met ons op

Mireille van Empel
Technical Specialist Feed Additives
M
+31 (0)6 12 245 852
E
Mireille van Empel