Risico’s LPS voor pluimvee

6 maart 2020

Het is al langer bekend dat bacteriën maar ook producten van bacteriële oorsprong een sterk negatief effect kunnen hebben op de gezondheid van mens en dier. Een subgroep van dergelijke producten van bacteriële oorsprong zijn de endotoxinen, die oorspronkelijk deel uitmaken van de celwandstructuur. In tegenstelling tot exotoxinen, die door levende bacteriën in hun directe omgeving worden afgegeven, zijn endotoxinen producten die na afsterven van de bacteriële cel (lyse) in hun directe omgeving worden afgegeven.

Op basis van deze celwandstructuur kunnen bacteriën geclassificeerd worden als gram-positief (gr+; bijvoorbeeld Clostridium en Stafylokokken) of als gram-negatief (gr-; bijvoorbeeld Salmonella, Campylobacter en E. Coli). De intacte celwand van een gr- bacterie bestaat onder meer uit een verzameling lipopolysacchariden (LPS), eiwitten en losse lipides (figuur 1). LPS komt alleen voor bij gr-, niet bij gr+ bacteriën. De termen endotoxines en lipopolysacchariden (LPS) worden dan ook vaak onterecht door elkaar gebruikt.

LPS celwand

 

 

Figuur 1: De intacte celwand van een gram-negatieve bacterie met daarin de lipides (geel vierkant), de polysaccharide kern (roze zeshoek), de polysaccharide staart (paarse zeshoek) en de eiwitstructuur (bovenste, bruine vormen)

 

Schadelijke effecten

De laatste jaren heeft het onderzoek zich bij pluimvee (en andere dieren) met name gericht op de schadelijke effecten van specifiek LPS na infectie met pathogene gr- bacteriën. Besmetting met pathogene bacteriën bij dieren vindt plaats via orale opname of via de luchtwegen. Als dieren via de mest herhaaldelijk LPS opnemen, kan er resistentie tegen LPS worden opgebouwd. Naast indirecte besmetting via pathogene gr- bacteriën, kan LPS ook direct via besmet voer en mest of via de luchtwegen het dier binnendringen.

In het maagdarmkanaal veroorzaakt LPS ontstekingsreacties, beschadiging van tight junctions en/of verhoogde permeabiliteit van het darmepitheel. Symptomen zijn dan onder meer een verlaagde voeropname, een verhoogde uitval en levernecrose. Dit laatste vindt plaats als LPS ook via het darmepitheel in het bloed is opgenomen. Omdat LPS daarnaast ook de uitscheiding van mycotoxines remt, blijven dieren hier ook langer aan blootgesteld. De reacties op LPS zijn diersoortspecifiek, en kunnen verschillend zijn voor leg- of zelfs binnen vleespluimvee, en zijn ook afhankelijk van de bacteriële oorsprong.

Voer als besmettingsbron

Het voer kan een belangrijke bron zijn voor besmetting met LPS, en een hitte-behandeling (pelleting, conditioning) kan het risico op besmetting verminderen. Het bijmengen van onbehandelde grondstoffen lijkt hier dan een extra risico te vormen, als grondstoffen tijdens oogst, opslag en transport besmet kunnen raken met pathogene gr- bacteriën. Hoe hoog de besmettingsgraden exact per grondstof of voeder zijn en welke risico’s die dan met zich meedragen, is echter niet bekend.

Vragen?

Wilt u meer weten over dit onderwerp? Neem dan vooral contact op met:

Koen Uitdehaag
Nutritionist Poultry
M
+31 (0)6 10 607 887
E
Koen Uitdehaag