Vitamine A en D: vet belangrijk!

11 april 2018

Dat het belangrijk is om voldoende vitamines en spoorelementen te voeren, weet bijna iedereen inmiddels wel. Maar waarom zijn al deze vitamines en sporenelementen eigenlijk nodig? In een voorgaand artikel werd de rol van vitamine E beschreven en in dit artikel worden de functies van vitamines A en D besproken en de noodzaak van het toevoegen aan het rantsoen.

Vitamine A is een vetoplosbare vitamine, net als vitamines D en E. Deze vetoplosbare vitamines worden niet in de pens geproduceerd en moeten dus via het voer verstrekt worden. Voor vitamines A en E moet de behoefte volledig gedekt worden vanuit het voer. Vitamine D3 wordt gemaakt bij blootstelling van de huid aan de zon, zoals bij mensen ook het geval is. Koeien staan echter niet het jaarrond buiten en de kortere daglengte in het najaar zorgt ook voor minder vitamine D3 aanmaak bij weidegang in deze periode.

Voer bevat van nature ook een aandeel vitamines, of bouwstenen van vitamines. Vitamine A kan bijvoorbeeld gevormd worden uit bètacaroteen. Vers gras bevat relatief veel bètacaroteen (zie figuur 1). Na het maaien van gras verdwijnt het aandeel bètacaroteen echter snel tijdens het droogproces. De zon zorgt tijdens het droogproces echter wel weer voor de aanmaak van vitamine D.

Figuur 1 - Vitamines vers gras ten opzichte van bewerkt gras

Vitamine D3 reguleert het calcium en fosforgehalte in het bloed. Een tekort aan vitamine D3 rond afkalven vergroot het risico op melkziekte (melkziekte is een tekort aan beschikbaar calcium). De hoeveelheid vitamine D uit grondstoffen is voor een stalrantsoen onvoldoende. Snijmaïs, bijproducten en krachtvoergrondstoffen bevatten nauwelijks vitamine A of D. Met de huidige rantsoenen is het dus noodzakelijk om vitamines A en D3 aan het rantsoen toe te voegen.

Vitamine A benodigd voor:

  • Gezichtsvermogen
  • Lichaamsgroei en –ontwikkeling (inclusief dat van een foetus)
  • Onderhoud van skelet en epitheelweefsel (huidweefsel)
  • Weerstand tegen ziektes

Tekort aan vitamine A:

  • (Nacht)blindheid
  • Verwerpen
  • Aan de nageboorte blijven staan
  • Verhoogd aantal doodgeboren kalveren en meer kalversterfte
  • Gevoeliger voor infecties zoals mastitis

Vitamine D3 benodigd voor:

  • Opname van calcium en fosfor uit de darm en mobilisatie uit botten
  • Afzet van calcium en fosfor in botten
  • Skeletstructuur
  • Afweersysteem

Tekort aan vitamine D3:

  • Melkziekte
  • Botproblemen (breuken, kromme botten, verdikte gewrichten)
  • Kreupelheid
  • Lagere (skelet)groei

Tekorten voor melkvee worden voorkomen met de volgende rantsoennormen per kg drogestof:

  Melkvee Jongvee (maanden leeftijd)
  Lactatie Droogstand 3-6 7-12 >13
Vitamine A 3200 6500 3000 3500 4500
Vitamine D3 1050 1050 1125 1250 1700

Meer informatie?

Heeft u vragen naar aanleiding van het artikel? Neem gerust contact op met:

Koen Luijben
Nutritionist Ruminants
M
+31 (0)6 20 209 715
E
Koen Luijben