Wat zijn de gevaren van een tekort of overschot aan selenium?

18 juli 2018

Behoren uw koeien tot de 1.2 miljoen koeien die jaarlijks de wei in gaan? Let dan wel op de seleniumgift.

Wat is selenium?

In de jaren 50 bleek dat het bijvoeren van selenium of Seleen (Se) ziekten leek te voorkomen. Het sporenelement selenium wordt ingebouwd in diverse enzymen. Deze enzymen zijn belangrijk voor een goede vruchtbaarheid en groei; en bij het voorkomen van ziektes. Dit laatste door de antioxidant eigenschappen, die een nauwe relatie hebben met vitamine E (zie ook ons artikel ‘Vitamine E tegen vergiftiging’). In de praktijk wordt bijvoorbeeld gezien dat koeien met een laag Se-niveau gevoeliger zijn voor infecties en moeilijker genezen van mastitis.   

Welke behoefte heeft een koe?

Met name tijdens periodes van stress (transitie/afkalven) en de pieklactatie is het op peil houden van het Se-gehalte in de koe cruciaal. Droge koeien hebben 0,3 mg per kg droge stof voer nodig en lacterende dieren tussen de 0,2 en 0,3 mg per kg droge stof, afhankelijk van productie en gezondheidsstatus. De verstrekking moet afhankelijk van de gehaltes in het ruwvoer worden afgestemd. Een kalf is afhankelijk van de Se-status van de moeder. Via de placenta, colostrum en melk krijgt het kalf haar Se-behoefte binnen. Het voeren van voldoende Se tijdens de dracht is dus belangrijk voor de weerstand van het kalf. Met het voeren van Sprayfo kalvermelk wordt het kalf van de juiste hoeveelheden vitaminen en sporenelementen voorzien.

De connectie met vitamine E

Se en vitamine E gaan vaak samen; om de simpele reden dat ze elkaar aanvullen. De combinatie laat dus een verbeterd effect zien op de afweer.

Tekorten versus overschot

De bandbreedten van sporenelementen verstrekking zijn erg smal. Een overmaat of een tekort kan erg schadelijk zijn. Een optimale hoeveelheid is daarom van essentieel belang. Een concentratie van 5 mg Se/kg droge stof voer kan al giftig zijn. Planten met een giftig hoog Se-gehalte komen in Nederland nauwelijks voor. Een te laag Se-niveau in ruwvoer daarentegen komt veel vaker voor. Daarnaast zijn met name kalveren gevoelig voor een tekort, wat het gevolg is van onvoldoende Se-gift tijdens de dracht.

Zoals uit de bovenstaande tabellen blijft, zijn klachten van overmaat vaak hetzelfde als een tekort. Het is daarom verstandig bij verdenking van een Se-gerelateerd probleem de Se-status van koeien te controleren via een GSH-Px bloedonderzoek. Dit is een enzym in het bloed. Wanneer Se supplementatie wordt aangepast, dan kan het effect pas na twee á drie maanden worden gezien. Begin daarom op tijd met bijvoeren wanneer er een tekort wordt verwacht.

Manieren van voeren

Het grootste risico op een Se-tekort is gedurende het weideseizoen en vooral bij het jongvee dat niet wordt bijgevoerd. Gedurende de stalperiode is meestal geen sprake van een Se-tekort omdat er meer krachtvoer of een mineralenmengsel wordt verstrekt. Er zit veel variatie in Se-gehaltes in planten. Laat daarom bij het bemonsteren van uw gras- en maiskuilen altijd de mineralen onderzoeken. Mineralen bijvoeren kan bij weidegang ook eenvoudig met mineralenemmers.

Selenium gehaltes in het voer zijn gebonden aan een wettelijk maximum, bespreek het verstrekken van mineralen daarom altijd in overleg met uw voeradviseur en volg de aanwijzingen op het etiket op. Om het grasland van voldoende Se te voorzien, wordt geadviseerd jaarlijks maximaal 10 gram Se/hectare te bemesten en dan met name op zand- en veengronden.

Organisch selenium: selenium gist

Sinds de jaren 90 kunnen gisten worden verrijkt met Se. Gisten kunnen selenium inbouwen in het aminozuur methionine: selenomethionine. Van organisch Se kan een koe gemakkelijk enzymen maken en het kan worden opgeslagen in het spierweefsel. Dit in tegenstelling tot anorganisch selenium. Hierdoor wordt een voorraad aangelegd voor periodes met een hogere Se-behoefte.

Optimin SeY is zo’n seleniumgist, deze bevat gegarandeerd 63% van het selenium in de selenomethionine vorm en is daarmee onderscheidend in de markt. Deze kwaliteitseis zorgt voor een betere Se verstrekking, want ook bij Se is het motto: niet meer, maar beter!

Sluit deze melding
Deze website maakt gebruik van cookies Lees meer over het gebruik van cookies